Zat de vrouw altijd thuis?

Dit najaar kende de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen haar de De la Courtprijs toe, die bestaat uit een medaille, oorkonde en €7.500,=. Daarmee bekroonde de Akademie het oeuvre dat Everard de afgelopen veertig jaar zelfstandig heeft opgebouwd. In boeken, lezingen en wetenschappelijke publicaties bracht zij de maatschappelijke bijdrage van vrouwen voor het voetlicht, en liet zien hoe pluriform die was – waarbij ze steeds keek naar de Nederlandse situatie van eind achttiende tot halverwege de twintigste eeuw.

Pas in de loop van dat onderzoek werd het Everard duidelijk hoezeer historici vrouwen „hadden ingemetseld”. Dat hangt samen met een ideaal dat vanaf 1800 ook in Nederland werd verbreid. In 1866 vatte dichter-dominee Ten Cate dit huiselijkheidsideaal bondig samen als ‘hem de wereld, haar het huis’. Maar toen deze leuze vanaf halverwege de twintigste eeuw óók de lens werd waardoor veel historici naar de geschiedenis keken, leidde dat tot blikvernauwing, aldus Everard. Vrouwen, die schijnbaar toch maar hadden thuisgezeten, werden zo over het hoofd gezien.

Aanvankelijk was Everard zich hier niet zo van bewust, zegt ze. Maar toen het tot haar doordrong, vond ze het „beledigend, die veronderstelling dat vrouwen zich in het verleden zomaar bij die huiselijkheidscultus zouden hebben neergelegd – zonder verzet en zonder discussie”. Haar ongeloof hierover werd daarna de rode draad in haar werk. „Ik dacht: dat zullen we nog weleens zien. En het was heel bevredigend als ik weer iets vond dat er niet mee strookte.”

Een klein, „vermakelijk” voorbeeld zijn de vaandels die vrouwen in de Patriottentijd aan zogeheten Wapengenootschappen schonken. De mannen hielden geregeld parades waarbij ze, fraai uitgedost, ook deze vaandels droegen waarvan als vanzelf werd gedacht dat ze door de donatrices thuis geborduurd waren. „Maar ze waren van zijde, en beschilderd! Zeker twee welgestelde vrouwen hebben trouwens ook kanonnen geschonken. Heeft iemand ooit aangenomen dat ze die ook zelf in elkaar hadden gezet?” >>>

Scroll to Top