Voor Schiermonnikoog kwam de bevrijding als laatste

Aan de overkant hingen de Nederlandse vlaggen al uit. Vanaf de dijk op Schiermonnikoog zag Yde Talsma dat het vasteland was bevrijd. Maar wat hij toen nog niet wist, was dat de oorlog voor hem, zijn vrouw en hun vijf zoons pas zou beginnen.

De oorlogsjaren gingen grotendeels aan Schiermonnikoog voorbij. Tot na de bevrijding van het vasteland een groep van zo’n honderdtwintig vluchtende oorlogsmisdadigers en collaborateurs uit Groningen het eiland bereikte. Ze wilden vanaf Schiermonnikoog snel doorreizen naar het naastgelegen Duitse Waddeneiland Borkum, maar bleven uiteindelijk wekenlang wonen in de boerderij van de familie Talsma. Schiermonnikoog was de laatste gemeente in Nederland die bevrijd werd, op 11 juni 1945.

Auke (82) en Theun (84) Talsma zitten aan de keukentafel van hun ouderlijk huis. De twee witbebaarde broers met fonkelblauwe ogen en wilde harenkunnen hun herinneringen van de oorlog nog scherp navertellen. Op tafel liggen krantenartikelen en foto’s over de oorlog. Maar de meeste verhalen komen rechtstreeks uit hun geheugen, veel anekdotes, ze springen van de hak op de tak. „We hadden slechter kunnen treffen”, zegt Theun aan het einde van het gesprek.

De oorlog zelf verliep rustig op het eiland. De leeuweriken vlogen zingend over de weilanden. De weidevogels broedden in de polder. En dankzij de eendenkooi van vader Yde aten ze op zondag af en toe een eend. Auke, de jongste van de vijf broers: „Er was geen vuiltje aan de lucht.”

Van de oorlog kregen de Talsma’s weinig mee. „Naar het vasteland varen mocht niet zomaar”, zegt oudere broer Theun. Dus informatie kwam maar mondjesmaat binnen op het eiland. Ook niet via de radio, want die hadden ze thuis niet. „Moeder was altijd bang”, herinnert Theun zich. „Denk erom, kom nergens aan”, zei moeder Sijke Talsma vaak tegen de vijf broers. Link

Scroll to Top