Spanjegangers

De Spaanse burgeroorlog spreekt nog volop tot de verbeelding. In Spanje verscheurde het conflict hele families en zijn de gevolgen tot op de dag van vandaag voelbaar. Maar de burgeroorlog is natuurlijk geen ‘gewone’ burgeroorlog, door het sterk internationale karakter van het conflict. De generaals die in 1936 in opstand kwamen tegen de democratisch gekozen, linkse regering kregen op grote schaal steun van Hitler en Mussolini. Die gebruikten Spanje als proeftuin voor hun nieuwe wapentuig. De Luftwaffe oefende in het bombarderen van steden – denk aan Guernica van Picasso. Minder openlijk was de steun van de Sovjet-Unie aan de linkse regering van Spanje. En dan waren er de internationale brigades, gevormd door sympathisanten van de Republiek die uit heel Europa, en van verder, naar Spanje trokken om deel te nemen aan de strijd.

Uit Nederland gingen minstens 691, waarschijnlijk meer mensen naar Spanje. Over hen is zojuist ook een boek verschenen, De oorlog tegemoet. Nederlanders en de strijd om Spanje, 1936-1939, van historici Lodewijk Petram en Samuël Kruizinga.

Petram en Kruizinga laten goed zien hoe het beeld van de Spanjegangers in de loop der jaren is gekanteld. Toen een grote groep op 5 december 1938 per trein terugkeerde in Nederland werd hen op het hart gedrukt geen Internationale of andere linkse liederen te zingen. In plaats daarvan zongen ze dan maar Zie ginds komt de stoomboot. Een liberaal Kamerlid vroeg zich af waarom ze onderweg een maaltijd hadden gekregen.

De Spanjegangers werden bekeken zoals de terugkeerders uit Syrië nu: met veel argwaan. Ze hadden leren vechten, wat gingen ze in Nederland met die nieuw verworven vaardigheden doen? Link

Scroll to Top