Skip to content

De afbraak van de overheid

    Zonder richtinggevende besluitvorming verzandt het beleid in ‘window dressing’. Daadkracht is dan een pose, een kwestie van beeldvorming: ‘manage de perceptie’. Dit is het patroon: er wordt een doel gesteld, er wordt een budget vrijgemaakt, en dan is het afwachten wat er gebeurt en óf er überhaupt iets gebeurt. Dat constateert ook de Algemene Rekenkamer. Het is stoerdoenerij en de Tweede Kamer doet daar graag aan mee. >>>

    Rokkenkapitalisme

      Individuele boeren zagen de stikstofcrisis mogelijk niet aankomen. Maar de Rabobank is al meer dan dertig jaar op de hoogte van wat de bank traditiegetrouw het ‘mineralenoverschot’ noemt. De Tweede Kamer riep dan ook onlangs in een motie op om te onderzoeken hoe de bank gedwongen kan worden om mee te betalen. ‘Rabobank heeft de afgelopen jaren de sector willens en wetens de verkeerde kant op geduwd’, stelde PVDA-Kamerlid Joris Thijssen. ‘Ze mogen nu meebetalen aan de noodzakelijke transitie.’ De bank wijst elke verantwoordelijkheid van de hand. >>>

      De tien beste van Krielaars

        In mijn top-10 springt Het einde van de rode mens van Svetlana Aleksijevitsj boven alles uit. De ingenieuze manier waarop deze Belarussische schrijfster tientallen inwoners van de voormalige Sovjet-Unie aan het woord laat en hun aaneengeschakelde lotgevallen als een Griekse tragedie presenteert, heeft me doen beseffen waarom Poetin al twintig jaar zijn gang kan gaan. Ze kreeg er de Nobelprijs voor. >>>

        Voetafdruk in smeltend ijs

          Is dit wel een expeditie. Is dit niet gewoon een cruise met wat wetenschappelijke excursies? Poolveteraan Ko de Korte heeft wel een antwoord. Voor de passagiers die deze reis zelf moeten betalen is het een cruise. Voor de wetenschappers die op kosten van de belastingbetaler meevaren, noemen we dit een expeditie. En er valt wat voor te zeggen. Drie keer per dag schuiven we aan tafel, tijdens de lunch en diner worden we bediend door eeuwig lachend Filippijns personeel. Dat voelt voor de nodige deelnemers, en ook voor mij, wat ongemakkelijk. De Aziatische bemanning werkt vaak maanden aan één stuk, zeven dagen per week, tegen lage lonen. Eén keer per jaar keren ze kort terug naar hun familie. Kan dat wel, een expeditie met als thema duurzaamheid en klimaatverandering die gebruik maakt van een vervuilend cruiseschip; een schip dat bovendien onderdeel uitmaakt van een wereldwijd systeem van goedkope arbeid en massatoerisme. Om het ongemak te vergroten staat halverwege de reis ook nog eens een feestavond op het programma. Terwijl de gletsjers aan de horizon smelten, roken op het achterdek de barbecues met grote lappen vlees … >>>

          Zit het in hun samenleving?

            Hoe komt het dat de Russische soldaten deden wat ze in Boetsja deden? Hoe komt het dat ze burgers hebben gemarteld, mannen en vrouwen hebben geblinddoekt en geëxecuteerd, kinderen hebben verkracht en op grote schaal hebben geplunderd? >>>

            Zelfcensuur

              Het Westen heeft de fatwa opgenomen in haar samenleving in de vorm van zelfcensuur. Het islamisme is daarmee succesvol geweest, want wie durft alles nog te zeggen of te tekenen? Het zijn de ‘ongeschreven boeken’ waar we ons om zouden moeten bekommeren. De cartoons die werden getoond kun je nu niet meer laten zien. Met respect voor gelovigen heeft dat niet zoveel te maken. >>>

              Ukraine is using resistance warfare

                All hands on deck in terms of the comprehensive defense for the government of Ukraine. They’re using every resource and they’re also using some highly unconventional means by which to disrupt the Russian federation military. >>>

                Zingeving

                  De fabriekswerker die vroeger hielp bij het in elkaar zetten van Renaults, scant nu pakjes van Amazon in een distributiecentrum. De oude chef-kok in een Parijse buitenwijk fietst nu rond met een vierkante box met fastfoodmaaltijden op zijn rug. De boer produceert nu noodgedwongen op een zo kostenefficiënt mogelijke manier voor de wereldmarkt, die hem dwingt tot schaalvergroting. Allemaal plaatsgebonden en helemaal aan het uiteinde van de keten, veelal op korte en flexibele contracten voor buitenlandse werkgevers. Een vertraging van de economie met meer lokaal ingerichte productieketens moet de solidariteit tussen stad en periferie herstellen. Zingeving als wapen tegen het populisme. >>>

                  Rijk … dom

                    Mensen denken bij rijkdom aan geld en bij een succesvol leven niet aan spiritueel welzijn maar aan spullen – een huis, een auto, een duur koffiezetapparaat. We zijn er zo aan gewend dat we het niet opmerken. Kennis wordt gezien als product, net als gezondheidszorg. Zelfs over identiteit wordt gesproken als iets wat je hebt in plaats van wat je bent, als een bezit dat moet worden verdedigd. >>>

                    De overheid faalt

                      De overheid probeert álles te redden. En daarmee trapt ze alleen maar op de rem. Net als tijdens de bankencrisis gebruiken we nu belastinggeld om systemen in de lucht te houden waarvan we eigenlijk al weten dat we ervanaf moeten. De sectoren waarvan de duurzaamheid in ecologische én economische zin al heel lang ter discussie stond, zoals de veehouderij, de luchtvaart en de sierteelt. Die stonden n.b. vooraan in de rij om steun te vragen.

                      Heel veel mensen in alle lagen van de samenleving voelen de urgentie tot verandering. Vroeger noemden we het een onderstroom, maar het is nu een brede beweging die de basis aan het leggen is voor een heel ander soort samenleving. Dat is misschien lastig te zien, want het is een gefragmenteerde beweging – binnen bedrijven, in wijken, bij ambtenaren en bij individuele onderzoekers. Het lijkt allemaal klein, maar die mensen worden gedreven door eenzelfde motivatie en ze zijn aan het experimenteren in dezelfde richting. >>>

                      Pavel Filatyev wrote …

                        Most people in the army are unhappy about what’s going on there, they’re unhappy about the government and their commanders, they’re unhappy with Putin and his politics, they’re unhappy with the minister of defence, who has never served in the army. >>>

                        Soldaat Filatjev doet boekje open over wanhoop en wandaden van Russische leger in Oekraïne. >>>

                        Make Kin

                          Maak je vrienden tot familie, zorg voor kinderen en ouderen met wie je verbonden bent in vriendschap, draag bij aan de wereld door je werk, of zonder je af, dat is ook volkomen legitiem en begrijpelijk. >>>

                          Mark, de sloper

                            Twaalf jaar Rutte waren de jaren van breedsprakig negeren van de ernst van alle grote problemen.

                            Rutte I sloopte o.a. defensie, liet de rechtspraak uitkleden, initieerde de ‘toeslagenaffaire’ … Die met zijn gedram zorgde voor een kleinere overheid met heel veel consultants en PR, met heel veel gedesoriënteerde uitvoerders en met steeds meer wantrouwender burgers. >>>

                            In 2010 sloopte het kabinet-Rutte I -VVD, CDA, gedoogsteun PVV- het fundament onder de krijgsmacht. >>>

                            Als Rutte gêne kende, was hij echt opgestapt nadat zijn regering tienduizenden mensen kapotgemaakt had in het Toeslagenschandaal. >>>

                            Begin van zijn einde

                              Ik wil niet als een dwaas klinken, maar ik ben ervan overtuigd dat het mogelijk is om van Poetin te winnen. Wat is anders het nut van spelen als het onmogelijk is om te winnen? Ik denk dat dit het begin van zijn einde is. Ik werk vanuit de veronderstelling dat ik in een redelijk korte tijd zal kunnen terugkeren naar Rusland en we kunnen werken aan een democratische regering. Nog tijdens mijn actieve jaren, niet pas als ik een heel oud vrouwtje ben. >>>

                              Terug bij ‘af’

                                Twaalf jaar geleden liet het kabinet-Rutte I de landelijke regie in verstedelijking en landschapsbeleid los, en droeg die over aan de provincies en gemeenten. Na twaalf jaar … gaat het kabinet-Rutte IV pas weer sturen omdat de zelf gecreëerde problemen acuut zijn. De grote verbouwing wordt een gevecht om ruimte, want Nederland is te klein voor alle wensen, plannen en ambities. >>>

                                Femke van Zeijl geeft met haar boek ‘De doe-het-zelfmaatschappij‘ een beeld van hoe dat er ook hier uit kan gaan zien. In Nigeria is de overheid non-existent. Wil je iets gedaan krijgen van de staat, dan kom je niet onder de corruptie uit. Het gaat verreweg het snelst als je problemen zelf oplost, of het nu gaat om water of stroom, veiligheid, gezondheidszorg, of onderwijs, je bent op jezelf aangewezen. >>>

                                We letten vooral op nut, efficiency en effectiviteit. Alles moet goed georganiseerd zijn, dan is het in orde. Inhoudelijke betekenis, samenhang, de waarde der dingen interesseert mensen steeds minder.’ Als voorbeeld wees Zijderveld op zijn eigen werkkring: ‘Kijk naar de universiteit, die is inmiddels niet slecht georganiseerd, maar de vraag die nauwelijks nog wordt gesteld is: waar staan we voor? >>>

                                Pieterpad

                                  In het begin waren het vooral intellectuele, hoogopgeleide NRC- en Volkskrant-lezende, natuurminnende, witte vijftigplussers die het Pieterpad liepen. Nu krijgt Goorhuis ook weleens mails van mensen met een niet-Nederlandse achternaam,  AD- en Telegraaf-lezers zijn ook gaan wandelen. En onderweg kom je geregeld twintigers en dertigers tegen. >>>

                                  Ode aan de buitenwijk

                                    Ik was mijn tuinhekje aan het schilderen en ik dacht: dat is toch wel het toppunt van truttigheid, een tuinhekje schilderen. Toen vond ik in de bibliotheek een heel boek over de geschiedenis van het tuinhek in Nederland. Dat bleek een fantastisch boek te zijn. Ik ontdekte dat er een soort dédain bestond tegenover dat soort onderwerpen en ik wilde laten zien dat het wél interessant is. Tuinhekjes, rijtjeshuizen, de stoep, de straat, concrete dingen waarvan iedereen denkt: daar hoeft niemand zich verder druk over te maken. >>>

                                    Habsburg

                                      De wereld van gisteren” barst van de impliciete waarschuwingen. Maar terwijl in het rijk vol zekerheden een verlicht liberalisme regeert, is het woord veiligheid allang als een schim uit ons vocabulaire weggestreept. Schrijvers als Caroline de Gruyter hebben de afgelopen jaren vaker gewezen op de paralellen tussen de Europese Unie en het Habsburgse Rijk, hoe beide bestaan en bestonden bij de gratie van langzame verandering, een grote bureaucratie en een modderig compromis. >>>

                                      Hothouse

                                        A lot of people working in climate science say one thing in public but a very different thing in private. In confidence, they are all much more scared about the future we face, but they won’t admit that in public. It is climate appeasement and it only makes things worse.

                                        The crucial point is that there is now no chance of us avoiding a perilous, all-pervasive climate breakdown. We have passed the point of no return and can expect a future in which lethal heatwaves and temperatures in excess of 50C are common in the tropics; where summers at temperate latitudes will invariably be baking hot, and where our oceans are destined to become warm and acidic. A child born in 2020 will face a far more hostile world that its grandparents did. >>>

                                        ASML

                                          De ingewikkeldste machine ter wereld, de ‘Twinscans’ staat in Veldhoven. Kolossale witte gevaartes zijn het, waarin ultraviolet licht als een purperen bliksemschicht door de ingewanden van het apparaat flitst. >>>

                                          Oud-ASML-directeur Wim Troost is één van de grondleggers van ASML. Hij weekte de lithografietechniek los bij Philips en zag van dichtbij hoe het bedrijf, met de nodige steun van de overheid, uitgroeide tot een reus. >>>

                                          De Nederlandse overheid reserveert een half miljard euro voor de ontwikkeling van een nieuwe chipindustrie: fotonica, halfgeleiders die zelf laserlicht creëren en geleiden. In de jaren tachtig profiteerde chipmachinefabrikant ASML van soortgelijke staatssteun. >>>

                                          Gaia – Welkom in het Novaceen

                                            De aarde en de atmosfeer en alle levende organismen die zich daar bevinden vormen samen een geheel dat zijn compositie reguleert zodat er leven op kan voortbestaan. Een superorganisme, noemt Lovelock dat. Door deze zelfregulering blijven onder meer de temperatuur van de lucht en de oceanen en de concentraties van gassen in de atmosfeer binnen een bepaalde bandbreedte, zodat de chemische en biologische kringlopen van levende organismen kunnen blijven bestaan – vergelijkbaar met de terugkoppelingssystemen in zijn radio. ‘Het is erg bijzonder: we hebben bijvoorbeeld zo’n laag gehalte aan koolstofdioxide in onze atmosfeer vergeleken met andere planeten. Waarom? Omdat dat nodig is om het leven in stand te houden, en zonder datzelfde leven zou het ook niet langer in stand worden gehouden. Met veel meer CO2 is het veel te heet voor levende wezens. >>>

                                            Het draait om voedsel

                                              Ongeveer de helft van Nederland bestaat uit eentonig grasland en snijmais: eten voor koeien n.b. Wat is de waarde van de Nederlandse landbouw dat we er zo veel ruimte voor opgeven? Veebedrijven genereerden in 2021 nog geen half procent van het BBP recentste cijfers. De toegevoegde waarde van de Nederlandse landbouw als geheel kwam in 2021 op anderhalf procent – vier procent als je de industrie en handel eromheen meerekent; vergelijkbaar met de sector cultuur en media. >>>

                                              Fixatie op andermans hypocrisie  

                                                Er schuilt een praktisch gevaar in het triomfantelijke glimlachje na een succesvolle hypocrisievondst. Wat levert al dat ontmaskeren in feite op? Het lijkt alsof we na hypocrisievermaak allemaal stoppen met denken. Het ultieme bewijs van het eigen gelijk is geleverd. Terwijl de echte vraag is: waaróm roepen klimaatactivisten dan zoveel weerstand op? Wat moeten we met de dubbele standaard van de politie? De kous is nog lang niet af, maar het voelt alsof het debat al is gewonnen. >>>

                                                Ways of Being

                                                  Achter alles in Ways of Being zit toch vooral het idee dat de wereld veel en veel complexer is dan ons alledaagse begrip ervan, veel buitengewoner dan dat alledaagse denken kan accepteren. En voor iemand die gezegend is met de tijd en de energie is het geweldig om je in zoveel verschillende dingen te verdiepen. Er is zoveel om op te duiken en te laten zien, niet alleen aan de buitenwereld maar ook aan andere disciplines van de zo vaak in silo’s opgesloten wetenschap. Een mooi voorbeeld is het werk van Monica Gagliano. Zij ontdekte ooit dat er planten zijn die over een geheugen beschikken. >>>

                                                  Hebben we Big Pharma nodig?

                                                    Vaak hoor je klachten over hoge medicijnprijzen en inhalig gedrag van de farmaceutische industrie. Vorig jaar was er lof: aan deze bedrijven hebben we toch te danken dat we in no-time werkzame vaccins tegen corona kregen? Nou nee, schreef Ruben Mersch op De Correspondent: „Het beeld van Big Pharma die redding bracht door een wonder van innovatie in de labs van Pfizer, Moderna en andere farmareuzen klopt niet.” De vaccins zijn „helemaal niet uitgevonden door de industrie”, schreef hij, de „kennis die deze vaccins mogelijk maakt, werd ontwikkeld door wetenschappers aan universiteiten en overheidsinstellingen”. De farmaceutische industrie zette alleen „de laatste stapjes”. En streek miljardenwinsten op. >>>

                                                    Klimaatbeleid duur?

                                                      Wie moet de mondiale operatie ‘van-de-kolen-af’ gaan betalen? Lang leefde bij het IMF het geloof dat het geld vanzelf naar de juiste plek zou vloeien, als overheden CO2-uitstoot maar correct zouden beprijzen. Bedrijven en burgers zouden de maatschappelijke CO2-prijs dan echt moeten betalen, in de vorm van belastingen op uitstoot of via CO2-emissierechten voor bedrijven. Die prijsprikkel zou fossiele energie vanzelf onaantrekkelijk maken: de markt zou ook hier zijn werk doen>>>

                                                      Airco’s zijn een deel van het probleem

                                                        De snelle groei van het aantal airco’s wordt niet alleen aangewakkerd doordat het warmer wordt en het aantal hittegolven toeneemt. Ze worden ook populairder doordat meer mensen zich zo’n apparaat kunnen veroorloven. Van de drie miljard mensen op de heetste plekken van de planeet heeft slechts 8 procent een airco – tegenover 90 procent van alle huishoudens in Japan en de VS. Daar komt inmiddels snel verandering in. De verwachting is dat alleen al in India tot het midden van de eeuw 1,1 miljard airco’s verkocht zullen worden. De middenklasse in dit soort opkomende economieën kan zich vaker een apparaat permitteren. >>>

                                                        Boeren die zich lieten uitkopen

                                                          Een stoppers-, sanerings- of uitkoopregeling heeft als doel een agrarisch bedrijf op te heffen. De overheid betaalt een bedrag voor bijvoorbeeld de fosfaatrechten, de dieren en de stallen. De boer blijft met zijn huis en de grond achter. Die kan hij desgewenst verkopen aan collega-boeren of de overheid. Timmerman was een van de 497 boeren die in 2017 meededen met de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties, bedacht om de fosfaatproductie terug te dringen. Van de latere subsidieregeling Sanering varkenshouderijen, maakten nog eens 278 varkensboeren gebruik. >>>

                                                          Herenboerderijen bevrijden ons van de supermarkt

                                                            We hebben een systeem nodig dat goed is voor “planet, people and profit” … De bodem en de natuur worden nu vernietigd en burgers zijn het contact met hun voedsel kwijt. De boeren houden er niets aan over. Alleen de supermarkten, banken en de agro-industrie verdienen eraan. >>>

                                                            Het voedselbos is aan een opmars bezig. Bij bijna elke grote stad bestaan er wel initiatieven waar op den duur noten, vruchten en kruiden geoogst kunnen worden. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) verwacht dat Nederland in 2030 duizend hectare aan voedselbos heeft. >>>

                                                            Een compleet andere planeet

                                                              Een kantelpunt betekent dat het systeem zodanig verstoord is dat het overgaat op een ander pad. Neem ons klimaat. Het klimaat laat een golfbeweging zien tussen een glaciale en een interglaciale toestand. De afgelopen elfduizend jaar, in het Holoceen, was het klimaat erg gunstig voor mensen, en opvallend stabiel. Het is bijna niet meer dan 1,0 graad Celsius uitgekomen boven wat tot voor kort gemiddeld was. Maar door menselijk ingrijpen zijn we dat pad aan het verlaten.’ Met andere woorden: we zijn gevaarlijk dicht in de buurt van een ecologisch kantelpunt. ‘We zitten nu op 1,2 graad en we zien nu al extreme weersomstandigheden toenemen. Wat als we naar 2,0 graden gaan? Het lijkt erop dat de aarde dat in drie miljoen jaar nog niet heeft meegemaakt, veel langer dan er mensen bestaan. We krijgen een compleet andere planeet. >>>

                                                              NASA’s Webb

                                                                First Images … The James Webb Space Telescope is the world’s premier space science observatory. Webb will solve mysteries in our solar system, look beyond to distant worlds around other stars, and probe the mysterious structures and origins of our universe and our place in it. Webb is an international program led by NASA with its partners, ESA -European Space Agency- and CSA -Canadian Space Agency-. >>>

                                                                Now Fully Ready for Science. >>>

                                                                James Webb Space Telescope. >>>

                                                                13 Miljard jaar terug in de tijd. >>>

                                                                We worden gewaarschuwd. Al minstens vijftig jaar

                                                                  Te denken dat alleen het denken is wat een mens een mens maakt is een onvolwassenheid. Te denken dat de wereld bij de mensen stopt is een onvolwassenheid. Het is een goed begin misschien, om naar de mensenwereld te kijken. Maar wie daar ophoudt, wie een leven lang alleen maar in dat domein blijft leven, kijken en ademen. Die mist eigenlijk het grootste gedeelte. Die mist het domein van de andere wezens. De dieren, de planten, de schimmels, de mossen, de rotsen, de vuurvliegjes, de rivieren en het vuur. De wilde wereld. Het is niet makkelijk om er echt iets van te begrijpen. Je moet er jaren voor naar de natuur kijken. De dieren leren kennen. Echt leren kennen. Weten dat je een aap die je op een afstand ziet al een keer gezien hebt. Weten wat zijn gewoontes zijn, waar hij van houdt, waar hij niet tegen kan. Na een tijdje leer je hoe je hem kan roepen, zodat hij naar je toe komt. Tot heel vlakbij. Daar gaat ongelofelijk veel tijd overheen. Het is een heel andere wereld waar je dan in belandt. Een heel andere. Veel tragere tijd. >>>

                                                                  Altijd afwachten? Is dat slim?

                                                                    Zijn wegkijken, struisvogelen, pappen en nathouden eigenlijk vormen van gedogen? Of zijn het uitingen van de Nederlandse basishouding tussen verstandig pragmatisme en angst – waarbij het laatste vaak als het eerste wordt voorgesteld

                                                                    Of is lafheid onze grootste gemene deler als Nederlanders? Durven politici geen tijdige beslissingen te nemen omdat we met z’n allen de werkelijkheid niet aankunnen? En bang zijn voor elkaar? >>>

                                                                    De 21 beste romans

                                                                      Uit de literatuurenquête van De Groene Amsterdammer onder critici, schrijvers, academici en uitgevers kwamen deze titels uit de 21e eeuw naar voren. >>>

                                                                      Does Hungary Offer a Glimpse of Our Future?

                                                                        Experts have described Orbán as a new-school despot, a soft autocrat, an anocrat, and a reactionary populist. Kim Lane Scheppele, a professor of international affairs at Princeton, has referred to him as “the ultimate twenty-first-century dictator.” Some prominent American conservatives want nothing to do with him; but more have taken his side, pointing to Hungary as a potential model for America’s future. >>>