Je kunt de coronacrisis en de klimaatcrisis niet scheiden

Eén misverstand wil Johan Rockström graag uit de wereld helpen. Dat welvaart en rijkdom zorgen voor een schoon milieu. Zeker, rijke landen beschikken over het geld om hun omgeving schoon te maken. Ze hebben de grondstoffen en de kennis om te investeren in schone technologie, waterzuivering, schone lucht. Ze kunnen lokale milieuproblemen oplossen.

De belangrijkste oorzaak van het passeren van de grenzen van de planeet is de onduurzame manier van leven van het rijkste deel van de mensheid. Ook de groeiende middenklasse in de wereld draagt er in toenemende mate aan bij. De armste mensen zijn nauwelijks verantwoordelijk voor die overschrijding, daarvoor consumeren ze veel te weinig.

We verlaten het Holoceen, het geologische tijdperk waarin de aarde opmerkelijk stabiel was, met temperatuurschommelingen van maximaal één graad Celsius meer of minder. De omstandigheden in het Holoceen stelden ons in staat om de moderne samenleving op te bouwen, zoals we die nu kennen. We konden ons nomadische bestaan opgeven, dieren domesticeren en landbouw beginnen, omdat we niet hoefden te vluchten voor barre klimatologische omstandigheden.

We zijn nu aangekomen in het Antropoceen, een nieuw geologisch tijdperk, waarin de mens de dominante kracht is achter de veranderingen op de planeet. Dat kan grote gevolgen hebben. Maar gelukkig is de planeet tot nu toe zo weerbaar, zo sterk, dat die nog steeds in staat is om de druk van de veranderingen op te vangen. De planetaire grenzen moeten helpen om te voorkomen dat we echt in een nieuwe toestand terechtkomen.

Zeggen de grenzen ook iets over het coronavirus? Het virus is een manifestatie van het Antropoceen. We zijn met steeds meer mensen, we brengen schade toe aan ecosystemen, gaan ongebreideld door met de expansie van landbouwgebieden, we handelen in wilde dieren. Verbindt dat met onze reisdrift, onze wereldwijde handel en je krijgt een perfecte cocktail voor zo’n pandemie.

In augustus vorig jaar werd een artikel gepubliceerd waarin een soort aardse noodtoestand werd uitgeroepen. We naderen de grenzen van onze planeet met zo’n enorme snelheid dat we toekomstige generaties dreigen op te schepen met onomkeerbare milieuschokken. Dit brengt grote risico’s met zich mee voor de voedselvoorziening, waterschaarste en ziekte-uitbraken. Een paar maanden later volgde de pandemie.

In 2015 kwam een groep wetenschappers bijeen om na te denken over het thema planetary health. Over die relatie tussen gezondheid en het aardse systeem is samen met het gerenommeerde medische tijdschrift The Lancet een apart wetenschappelijk tijdschrift in het leven geroepen. Ook dat was een boodschap aan de wereld: dat onze menselijke gezondheid vereist dat we binnen de grenzen van de planeet blijven. Het is één geheel. Je kunt de coronacrisis en de klimaatcrisis niet scheiden. Link

Scroll to Top