Windmolens draaien op subsidie volgens Rutte

Nederland steunt de fossiele sector al heel lang met ruim €8.000.000.000,= per jaar.

Op de ingeslagen weg naar een duurzame economie is Nederland een notoire spookrijder. Tegen alle klimaatdoelen in steunt het Rijk de fossiele sector, dé bron van broeikasgas (CO2), met ruim 8 miljard euro per jaar. Dit helpt lucht- en scheepvaart, industrie en vuile energiecentrales. Hiermee frustreert de overheid niet alleen de eigen klimaatambities, ze schendt ook Europese afspraken. Dit concludeert Milieudefensie vandaag in een studie, samen met het klimaatbureau Oil Change International (OCI).

Milieuorganisaties noemen het schokkend dat Nederland er al jaren niet in slaagt die miljardensubsidies te verminderen. Nederland steekt jaarlijks zo’n 8 miljard euro in olie, gas en kolen door allerlei subsidies, regelingen en belastingvoordelen. Dat bedrag is al jarenlang hetzelfde. 

Dat terwijl Nederland al in 2013, in Europees verband, beloofde om financiering van de vuile economie in 2020 te beëindigen. Hoofdonderzoeker Laurie van der Burg: “Sindsdien is er feitelijk niets gebeurd.” Dat is zorgwekkend omdat de klimaatcrisis aangepakt moet worden, vinden Milieudefensie en OCI. Met de bouw van zonne- en windparken is Nederland na lang treuzelen van start, maar de Parijs-doelen liggen nog ver buiten bereik. Milieujuristen kijken daarom of het mogelijk is om Nederland te dwingen tot het stoppen van fossiele steun. Link

49 Boeken

Het recente migratiescenario voor de komende decennia van het CBS doet met name in populistische kringen de alarmbellen afgaan. Maar misschien is het goed om te beseffen dat migranten in het verre verleden altijd zorgden voor een nieuwe dynamiek in een samenleving. Zo leidde de komst van oosterse steppenvolkeren er rond 2800 v.Chr. zelfs toe dat dat de door ziekte geteisterde oerbevolking van Europa niet uitstierf, maar na vereniging met de nieuwkomers in genetisch opzicht sterker werd. Het is een van de conclusies van moderne Duitse historici die gebruik maken van dna-onderzoek en vaker door een microscoop turen dan dat ze in een archief of bij een opgraving zitten.

Bart Funnekotter bespreekt deze week twee boeken over die fascinerende ontwikkeling in de archeogenetica en kijkt met enige weemoed naar de volkeren met een rijke cultuur die tijdens die ontwikkelingen het loodje  legden. Link

‘We zetten complotdenkers te gauw weg als gekkies’

Moet een viroloog, die hier al zijn hele leven mee bezig is, in zo’n platform dan luisteren naar een bakker die ook komt vertellen wat hij van de pandemie denkt?

‘Ik zeg niet dat elke inbreng evenveel waard is. Je mag best context geven: dit komt van een hoogleraar bij een groot laboratorium en dat komt van iemand die zich er sinds kort in verdiept. Ik vraag ook niet dat die hoogleraar met iedereen apart in gesprek gaat; het gaat mij om de instituties. Politiek, media en vooral wetenschap hebben nauwelijks loketten waar buitenstaanders terechtkunnen. In de wetenschap mag je alleen meedoen als je aan een instituut bent verbonden. Onderzoek telt alleen als het dubbelblind is uitgevoerd en onder peerreview is geweest…’

Dat is kwaliteitsbewaking

‘Natuurlijk, maar die heeft slechte kanten. Het betekent ook dat andere perspectieven makkelijk kunnen worden buitengesloten. Dat een grote groep, die zich zeer betrokken voelt, geen manier heeft om betrokken te zijn en maar moet aannemen wat er wordt beweerd, op grond van autoriteitsargumenten. De wetenschap is niet heilig. Er gaan dingen fout. Er zijn belangen, ook financiële. Mensen zien dat, maar krijgen te horen: bemoei je er niet mee. Dan draag je bij aan het wantrouwen. Biedt meer inzicht en inspraak in hoe kennis wordt geproduceerd.’ Link

Het fiasco van de vrije markt

Na de val van de Muur werd Friedman definitief de invloedrijkste econoom na de Tweede Wereldoorlog, schrijft Heijne, en ‘maakten we onszelf wijs dat we helemaal geen overheid nodig hadden’. Ook de PvdA, de sociaal-democratische steunpilaar van de verzorgingsstaat, bekeerde zicht tot het geloof in de vrije markt en ondersteunde de privatisering van uiteindelijk 186 overheidsdiensten. Vaak zijn die uitgelopen op regelrechte mislukkingen, zo stelt Heijne nu vast. Zo leidde de introductie van marktwerking bij de spoorwegen en posterijen niet tot een betere kwaliteit en lagere prijzen, maar tot het tegenovergestelde. In de zorg zorgde marktwerking voor een kolossale bureaucratie, die juist altijd wordt geassocieerd met overheidsdiensten.

In de loop van de jaren, waarin Heijne sprak met honderden betrokkenen, verbaasde hij zich steeds meer over het wijdverbreide geloof in de heilzame werking van de markt. Dit bleek, zoals elke religie, volstrekt ongevoelig voor rationele argumenten. Zo onderzocht de commissie-Wijffels in 1992 de mogelijkheden van marktwerking op het spoor en gaf het dringende advies om de Nederlandse Spoorwegen vooral niet te splitsen in een bedrijf voor het beheer van het spoor en een voor het vervoer. Maar de regering onder leiding van de PvdA’er Wim Kok negeerde dit. Ook het gegeven dat de eerdere privatisering van de spoorwegen in Groot-Brittannië had geleid tot minder kwaliteit voor hogere prijzen, maakte geen indruk. Vanuit de heilige overtuiging dat de markt alles beter doet dan de staat, rommelden de kabinetten-Kok en latere regeringen maar wat aan, is Heijne’s vernietigende conclusie: ‘Wat na al die tijd bijblijft, is hoe verbijsterend groot het gat is tussen politieke dogma’s over de vermeende zegeningen van de markt en de praktijk. Sinds de jaren tachtig is onze overheid in de ban van de marktwerking, maar tot op de dag van vandaag is ze er niet in geslaagd het wezen van de marktwerking te doorgronden.’ Link

Gebroken beloftes

Verdwenen zijn de lege luchten en kaarsrechte akkers waar zijn opa over uitkeek, toen hij vlak voor de oorlog als eerste bewoner de pachtboerderij in de Wieringermeerpolder betrok. Kleinzoon Han, dertig jaar later geboren in diezelfde boerderij, ziet eindeloze rijen kassen waarin tomaten en puntpaprika’s opzwellen in oranje licht. Hij ziet het razende verkeer over de A7. En daarachter ziet hij een geheimzinnig, drie hectare groot bouwproject, met prikkeldraad omzoomd. Zou hij aanbellen bij de bouwkeet, dan zou de beveiliger hem zwijgend een visitekaartje met press@google.com erop overhandigen.

Draait Han Lammers zich om, dan ziet hij de rookpluimen van tientallen gascentrales die de kasplantjes van warmte, licht en CO2 voorzien. Hij ziet honderden ventilatoren warme lucht uit een gigantische loods van Microsoft richting het IJsselmeer blazen. En dáárachter ziet hij het grootste windpark van Nederland in aanbouw: meer dan honderd monopiles met een tiphoogte van 177 meter van het Zweedse staatsbedrijf Vattenfall. Alles in het uitzicht van Lammers blaast, draait, zuigt, pompt, brandt.

Alleen de wind is niet veranderd. Want in de polder waait het altijd.

Wat Han Lammers ook ziet, zijn alle beloftes die overheden en bedrijven hebben gebroken. Beloftes over duurzaamheid, inspraak en eerlijk delen. Zoals de belofte dat de kassen groen en circulair zouden worden, dankzij restwarmte van nieuwgebouwde datacentra van Microsoft en Google. Dat het windpark huishoudens van groene stroom zou voorzien. En dat de inwoners financieel zouden profiteren van de molens, die in keurige, rechte lijnen in het landschap zouden worden gepast. Link

Datacentra Zeewolde vragen twee keer zoveel stroom dan Amsterdam

De nieuwe datacentra die in de polders rond de kleine gemeente Zeewolde staan ingetekend vragen rond 2030 twee tot drie keer zoveel stroom als de hele stad Amsterdam. Dat blijkt uit onderzoek van NRC. Landelijke regie op de explosieve stijging van de stroomvraag ontbreekt.

Eerder deze maand maakte Zeewolde bekend dat in de gemeente het grootste hyperscale-datacentrum van Nederland moet verrijzen, van een vooralsnog onbekende Amerikaanse multinational. De gemeente wil pas bekendmaken welk bedrijf naar de Flevopolder komt als de gemeenteraad heeft ingestemd en de vergunningen onherroepelijk zijn.

‘Hyperscales’ zijn enorme datacentra waar gegevens van bedrijven als Google, Facebook en Amazon worden verwerkt en opgeslagen. In de stukken die Zeewolde ter inzage heeft gelegd om de komst van het internetbedrijf voor te bereiden staat dat er tot 2030 nog „zes tot twaalf” van dit soort centra in Nederland zullen komen.

De komst van de multinational naar de Flevopolder staat los van de vergevorderde plannen om tussen Almere en Zeewolde ruimte te creëren voor een groot aantal ‘reguliere’ datacentra. Nieuwbouw dichter bij Amsterdam is niet mogelijk, omdat daar te weinig capaciteit op het stroomnet is. Link – Link

Roel van Duijn werd ooit uitgelachen

Heb je ergens spijt van?

Lange stilte. “Nee. Er was gewoon een andere denkrichting in de mode. Zelfs een plan om een autoweg over het Vondelpark aan te leggen. Onvoorstelbaar. Ik wilde vooral goede ideeën uitzaaien, ik voelde niets voor een politiek machtsspel. Als wethouder kwam ik graag op de fiets, maar die werd dan door tegenstanders in de gracht gegooid. Zo ging ’t. Na mijn vertrek werd ik boer. Ik moest eerst genezen van alle narigheid. We zijn zo vaak uitgelachen. Het maakt mij nog razend.”

Stel: Provo is opnieuw actief. Welke ­actie kunnen we dan verwachten?

“Iets tegen luchtvaart, denk ik. Vliegtuigen zorgen voor veel meer vervuiling dan auto’s. Desondanks breidt het aantal vluchten zich ongehinderd uit. Terwijl je ook nog eens virussen verplaatst van continent naar continent. Dit is hét moment om alles aan banden te leggen. Maar wat zie je? Luchtvaartbedrijven krijgen vanwege de crisis ­extra geld en er worden niet eens milieuvoorwaarden aan verbonden.’’

Dus je gaat voor een Witte Vliegtuigenplan?

“Dat is een goed woord. Ik denk: verminder het aantal luchtvaartmaatschappijen in Europa. Breng het terug tot een organisatie. Noem die Euro Air. Stop met de meeste toeristische vluchten en kies voor toestellen op zonne-energie of waterstofgas. Nog iets: bij ­opstijgen en landen maken die nieuwe vliegtuigen geen herrie, maar hoor je juist vriendelijke vogelgeluiden. Of zo.” “Die vrolijke noot mis ik nu weleens. Goede spot is voor eeuwig. Neem ­Charlie Chaplins imitatie van Hitler, daar kan de huidige klimaatbeweging een voorbeeld aan nemen. Doe ’t gewoon: maak spotfilmpjes over natuurvernietigers.’’ Link

Durf het niet te weten, durf een twijfelaar te zijn

We kennen allemaal voorbeelden uit ons leven waarbij iets afloopt, terwijl de nieuwe situatie zich nog niet heeft aangediend. Denk aan een de fase vlak na een scheiding, na het verlies van een baan, of na een pensionering. Dat zijn overgangsfases of ‘bardo’s’, die zijn in het Tibetaans boeddhisme essentieel. We zitten nu als samenleving ook in zo’n overgangsfase: de wereld van vóór de coronacrisis is verdwenen, maar hoe de wereld na corona eruit zal zien is nog niet bekend. Veel mensen zijn hun baan kwijt, of ze hebben geliefden verloren. Waar het om gaat, is dat je de overgangsfase herkent, dat je even in dat niet-weten blijft hangen. Dat is de sleutel. Je mag wel zoeken naar oplossingen, maar zonder die direct te willen vinden.

Je forceert dan niets. Dat is overigens knap lastig. Vaak worden mensen somber en depressief wanneer ze in een tussenfase zitten, omdat ze niet willen accepteren dat hun oude leven weg is. Een mevrouw in mijn cursus vertelde ooit over haar vriendin, die maar niet kon accepteren dat ze met pensioen moest omdat ze niet wist wat ze nu moest gaan doen. Ze had haar baas opgebeld met de vraag of ze niet toch nog een paar jaar mocht werken. Toen heb ik tegen de cursist gezegd: vertel je vriendin dat ze een periode van niet-weten door moet.

En het kan honderden vormen aannemen. Je kunt gewoon op een stoel gaan zitten, je kunt gesprekken voeren, je kunt naar de film, maar de grondgedachte is steeds: ik weet het even niet. Bijvoorbeeld: ‘Ik ben met pensioen, en ik weet niet hoe ik mijn leven moet vullen’. Herken de tussenfase als zodanig. Link

Hoe heeft het dan zover kunnen komen …

… is een veelgestelde vraag als het gaat om de opkomst van het fundamentalisme en extremisme in de islamitische wereld. Een vraag die Ghattas in haar twintig jaar als Midden-Oosten-correspondent voor de BBC en de Financial Times ook keer op keer hoorde van de generatie die zich nog een tijd herinnert van ontluikende vrijheid en vooruitgang. In Zwarte golf doet Ghattas een ambitieuze poging om daar antwoord op te geven, door de lezer op verhalende wijze mee te nemen door het turbulente Midden-Oosten van de afgelopen veertig jaar, met in de hoofdrol de twee grootste rivalen in de regio: Saoedi-Arabië en Iran. Link

Alweer – Zuiverheid in de leer

De huidige onrust is een opstand die meer weg heeft van de anarchistische millenaristenbewegingen die in de late Middeleeuwen door heel Europa raasden en wier kijk op de verlossing van de geschiedenis werd gedeeld door de stichters van Amerika die ermee naar de Nieuwe Wereld kwamen.

Toch hebben bolsjewieken en antiracistische activisten wel wat gemeen. Eind negentiende eeuw was in Rusland een generatie ontwikkelde jongeren onder invloed van hun progressieve ouders ervan overtuigd dat het tsaristische bewind onwettig was. Dostojevski’s Duivels (1871) is een levendige kroniek van het tragische en kluchtige proces waarin progressieve liberalen de traditionele instellingen in diskrediet brachten en een golf van revolutionaire terreur ontketenden. Niet alleen het tsarisme, maar elke regeringsvorm werd als repressief beschouwd. Zoals een van Dostojevski’s personages het verwoordde: „Ik ben enigszins verstrikt geraakt in de feiten, en ik ben helaas uitgekomen bij het tegendeel van mijn oorspronkelijke stelling. Mijn uitgangspunt is onbeperkte vrijheid, mijn conclusie onbeperkte dictatuur.” Link

Trump and the dismantled Monuments

After protesters attempted to topple a statue of slave-owning Trump hero President Andrew Jackson near the White House on Monday, Trump announced on Twitter that he had

“authorized the Federal Government to arrest anyone who vandalizes or destroys any monument, statue or other such Federal property in the U.S. with up to 10 years in prison.”

Effective immediately, he added, but “may also be used retroactively for destruction or vandalism already caused.” 

But it is Trump who has done the most damage to national monuments, dismantling or desecrating four federally protected land and water sites with significant cultural, archeological and natural resources. Link

De Hongkonggriep zorgde eind jaren zestig voor dezelfde horrortaferelen in ziekenhuizen als nu Covid 19

Deze lockdown heeft ons nog iets anders geleerd en dat is misschien wel de belangrijkste les. Als de urgentie wordt gevoeld, is het blijkbaar mogelijk om op korte termijn zeer ingrijpende maatregelen te nemen. Men zegt wel dat dit eigenlijk onze generale repetitie was voor de echte voorstelling die we nu moeten opvoeren: de redding van onze planeet. Vóór begin maart van dit jaar kon je regeringsleiders, beleidsmakers en ceo’s horen betogen dat het natuurlijk onmogelijk was om het vliegverkeer stil te leggen, dat de economie moest draaien en dat we onze levensstijl niet kunnen veranderen. Dat kunnen ze nu niet meer zeggen. Het kan dus wel. Er moet een prijs voor worden betaald, zeker, maar het is niet onmogelijk. Dat hebben we nu bewezen. Zodra we dezelfde urgentie voelen voor het tegengaan van de opwarming van de aarde als voor het tegengaan van de verspreiding van een virus, is er heel veel mogelijk. Het feit dat we dat nu aan den lijve hebben ervaren, beschouw ik als winst. Link

Je kunt de coronacrisis en de klimaatcrisis niet scheiden

Eén misverstand wil Johan Rockström graag uit de wereld helpen. Dat welvaart en rijkdom zorgen voor een schoon milieu. Zeker, rijke landen beschikken over het geld om hun omgeving schoon te maken. Ze hebben de grondstoffen en de kennis om te investeren in schone technologie, waterzuivering, schone lucht. Ze kunnen lokale milieuproblemen oplossen.

De belangrijkste oorzaak van het passeren van de grenzen van de planeet is de onduurzame manier van leven van het rijkste deel van de mensheid. Ook de groeiende middenklasse in de wereld draagt er in toenemende mate aan bij. De armste mensen zijn nauwelijks verantwoordelijk voor die overschrijding, daarvoor consumeren ze veel te weinig.

We verlaten het Holoceen, het geologische tijdperk waarin de aarde opmerkelijk stabiel was, met temperatuurschommelingen van maximaal één graad Celsius meer of minder. De omstandigheden in het Holoceen stelden ons in staat om de moderne samenleving op te bouwen, zoals we die nu kennen. We konden ons nomadische bestaan opgeven, dieren domesticeren en landbouw beginnen, omdat we niet hoefden te vluchten voor barre klimatologische omstandigheden.

We zijn nu aangekomen in het Antropoceen, een nieuw geologisch tijdperk, waarin de mens de dominante kracht is achter de veranderingen op de planeet. Dat kan grote gevolgen hebben. Maar gelukkig is de planeet tot nu toe zo weerbaar, zo sterk, dat die nog steeds in staat is om de druk van de veranderingen op te vangen. De planetaire grenzen moeten helpen om te voorkomen dat we echt in een nieuwe toestand terechtkomen.

Zeggen de grenzen ook iets over het coronavirus? Het virus is een manifestatie van het Antropoceen. We zijn met steeds meer mensen, we brengen schade toe aan ecosystemen, gaan ongebreideld door met de expansie van landbouwgebieden, we handelen in wilde dieren. Verbindt dat met onze reisdrift, onze wereldwijde handel en je krijgt een perfecte cocktail voor zo’n pandemie.

In augustus vorig jaar werd een artikel gepubliceerd waarin een soort aardse noodtoestand werd uitgeroepen. We naderen de grenzen van onze planeet met zo’n enorme snelheid dat we toekomstige generaties dreigen op te schepen met onomkeerbare milieuschokken. Dit brengt grote risico’s met zich mee voor de voedselvoorziening, waterschaarste en ziekte-uitbraken. Een paar maanden later volgde de pandemie.

In 2015 kwam een groep wetenschappers bijeen om na te denken over het thema planetary health. Over die relatie tussen gezondheid en het aardse systeem is samen met het gerenommeerde medische tijdschrift The Lancet een apart wetenschappelijk tijdschrift in het leven geroepen. Ook dat was een boodschap aan de wereld: dat onze menselijke gezondheid vereist dat we binnen de grenzen van de planeet blijven. Het is één geheel. Je kunt de coronacrisis en de klimaatcrisis niet scheiden. Link

De mens kan de combinatie vocht en extreme warmte niet aan

Metingen van weerstations zorgen voor onrust. Gevaarlijk hete en vochtige dagen worden gemeengoed. De klimaatverandering zorgt voor hittegolven die de mens niet meer aankan. Allereerst lopen Bangladesh, India, Pakistan, de Perzische Golf en West-Afrika gevaar. Regio’s met meer dan een miljard mensen. Ook andere delen van de wereld, waaronder Zuid-Europa en Australië, krijgen te maken met hittestress met temperaturen hoog in de 30 graden Celsius, aldus een publicatie in het vakblad Science News. Noordwest-Europa met Nederland heeft minder te vrezen. De temperaturen van nu stijgen weliswaar soms fors boven de 30 graden Celsius, maar het zijn volgens het KNMI de uitzonderingen die de regel – van betrekkelijke warmte – bevestigen. Link

Zout, suiker en vet …

Allengs kwam ze tot de overtuiging dat van alle dieet- en eetstijlen het mediterrane als gezondste uit de bus komt.

Veel groenten, volle granen, vette vis, weinig vlees en gezonde koolhydraten.

Koolhydraten? Voor een aantal collega-cardiologen is dat nog net geen vergif. Robert Atkins en zijn Atkins-dieet; Arthur Agatston met zijn South Beach-dieet; Aseem Malhotra met het Pioppi-dieet. Alle drie propageren zij een eetpatroon zónder pasta, rijst of brood. Fanatici mijden zelfs de koolhydraten in fruit of peulvruchten. Ongetwijfeld val je af als je een hele productgroep niet meer eet, zegt Annemieke Jansen. Het probleem is dat het tekort aan het één wordt opgevuld met een teveel van het ander: eieren en vlees. Eiwitten en verzadigde vetten, op den duur is dat slecht voor je lichaam. Link

Herstel van ecosystemen

Want dat is wat virussen doen

‘Neem het oceaanonderzoek van de Amerikaanse bioloog Craig Venter, die nam een heleboel emmers oceaanwater en onderzocht: wat gebeurt daar nou precies in? Daaruit bleek dat als bepaalde algen een explosieve groei doormaakten, er virussen in het geweer kwamen om die algen een infectie te bezorgen, waardoor die groei werd genivelleerd. In feite is dat wat er nu bij ons ook gebeurt. Als er steeds meer mensen en steeds meer dieren steeds dichter op elkaar komen te zitten, komt er toename van het risico op virusinfecties, wat voor een soort natuurlijk herstel van het evenwicht zorgt.’

Het virus grijpt in bij overbevolking

‘Zo zou je het kunnen zeggen, ja. We worden er steeds beter in oude of zieke mensen lang te laten leven, ook al hebben ze allerlei aandoeningen en een verzwakt immuunsysteem. En al is het natuurlijk heel goed dat we dat kunnen, je krijgt er dus nieuwe virusproblematiek door, want die virussen evolueren mee. Dat is, uiteindelijk, mijn wetenschappelijk fascinatie: de kracht van zo’n virus. Het verandert waar je bij staat, het is je steeds weer te slim af. Link

Scroll to Top